Transport caissons fietskelder IJboulevard Amsterdam

Opdrachtgever

Van Hattum & Blankenvoort

Locatie

Amsterdam

Status

Afgerond

Specialisme

Strukton Immersion Projects

De drie betonnen caissons staan net op hun plek: bovenop de funderingspalen in het IJ. Het afzinken overbrugde weliswaar slechts een halve meter, maar was daardoor niet minder uitdagend. Precisie in het palenwerk, precisie in de positionering: Van Hattum en Blankevoort en Strukton Immersion Projects klaarden samen de klus. Na de afbouw is achter het Centraal Station van Amsterdam plek voor 4.000 fietsen en een mooie IJboulevard. De drie elementen zijn voorgebouwd op het terrein van TMA Logistics in het Westelijk Havengebied, zo’n 12 kilometer van het Centraal Station. Rond het afgeschermde bouwterrein ging het laden en lossen van containers gewoon door. Door te kiezen voor transport over het water hebben de stad en de reizigers daarvan geen hinder.

 

De caissons zijn grote constructies: elk 6.500 tot 7.000 ton zwaar, 20 meter breed en 5,5 meter hoog, met een lengte die varieert van 70 tot 90 meter.

Het transport in beeld gebracht

Mammoet Nederland verplaatste de enorme gevaartes met platformwagens (de zogenoemde spmt’s) naar pontons in het water. Door de pontons met water te ballasten, zakten ze met hun vracht tot de elementen zo’n vier meter onder water staken en zelfdrijvend werden: drie op een rij, losgekomen van de pontons. Met deels gesloten betonwanden en deels tijdelijke stalen kopschotten aan de zijkanten waren ze namelijk waterdicht.
De caissons zijn ruim een week later een voor een over het Noordzeekanaal en het IJ naar het Centraal Station gevaren. Het transport over het binnenwater was op zichzelf niet zo spannend, maar  het manoeuvreren uit de beperkte ruimte in de insteekhaven van TMA Logistics wel. Met lieren aan tijdelijke bolders op het caisson hielden sleepboten het gevaarte de hele route in de juiste positie, geholpen door een begeleidersvaartuig. Het scheepvaartverkeer ondervond hiervan slechts minimale hinder. Na het ochtendtransport was de middag bestemd voor het positioneren van het caisson op zijn definitieve plek.

Afzinkoperatie
Vanwege de afzinkexpertise nam Strukton Immersion Projects het transporteren en afzinken voor zijn rekening. Ook belangrijk: vanwege de betrokkenheid bij de Noord/Zuidlijn had de specialist veel lokale kennis en ervaring opgedaan. Op 29 november, 2 en 5 december zijn de caissons een voor een naar het Centraal Station gesleept, aan de De Ruijterkade op de juiste positie vastgelegd en dezelfde dag nog afgezonken – een operatie die per element zo’n 48 uur in beslag nam en met een tolerantie van 20 mm nauwkeurig moest gebeuren. Het ballasten vond plaats door het gecontroleerd inhijsen van grote zandzakken (1.000 per element) en tot slot het inlaten van water via de watertanks bovenop het element. Strukton-specialist Geocon monitorde dit proces.

Hulpvoorzieningen zorgden ervoor dat alle elementen op de exacte positie bovenop de palen zijn gezet, na circa een halve meter afzinken. Dit gebeurde met de stalen afmeerringen op de caissons en de kade, en met name de stalen geleidingsframes die tijdelijk aan de kade waren gemonteerd.

Afbouw

Bovenop de palen staan de elementen nu met een meter tussenruimte naast elkaar. Strukton Immersion Projects plaatst hieroverheen sluitvoegen om de kopschotten te kunnen demonteren en de twee tussenruimtes droog te pompen voor de afbouw. Dat gebeurt gefaseerd: de kopschotten aan weerszijden van de Noord/Zuidlijn blijven het langst zitten om het risico op waterinloop uit te sluiten. Het werk van deze specialist zit er dan op. Van Hattum en Blankevoort stort in een later stadium de betonnen aansluitingen in de tussenruimtes en doet de verdere afbouw. Zodra de trekstangen in de palen en de caissons zijn aangebracht, kunnen de zandzakken weg om hiervoor de ruimte te creëren. Ontbrekende dakstukken worden aangestort en dan volgen de tegels voor een uitnodigende IJboulevard. Het hele project wordt in opdracht van de gemeente Amsterdam gerealiseerd, in samenwerking met Vervoerregio Amsterdam en ProRail.

 

Kracht door samenwerking

Nauwkeurigheid in ontwerp en uitvoering is voor een belangrijk deel afhankelijk van goede samenwerking en communicatie. Al vanaf de tenderfase werkten de partners samen om de risico’s in kaart te brengen en te beheersen. De juiste hoogte van de palen, het nauwkeurig afzinken en het waterdicht houden van de caissons waren de grootste risico’s die met kennis van zaken en afgestemd op elkaar zijn beheerst. Dat een groot deel van het tenderteam ook in het ontwerp- en uitvoeringsteam terechtkwam, was daarbij een belangrijke factor. Veelvuldig afstemmingsoverleg was er ook met het Havenbedrijf en de GVB van Amsterdam over het transport en het scheepvaartverkeer.

 

 

Nieuwe skyline

In 2023 kunnen fietsers terecht in een prachtige ruime en lichte stalling, waar daglicht royaal kan binnenvallen via de twee bovengrondse hoofdentrees en de trapgaten met grote glasoppervlakten. Dankzij ‘wayfinding’ met groenlichtaanduiding wordt het mogelijk om de fiets snel te parkeren en de trein op tijd te halen.

Op het niveau van de openbare ruimte komt boven de fietsenstalling een grote wandelboulevard met uitzicht op het IJ. Net als de aangrenzende betonwerken wordt de nieuwbouw beschut door een nieuwe vrijstaande aanvaarbescherming. Bijzonder om te vermelden is dat netten aan de buitenkant van de stalling als schuil- en verblijfplaatsen voor vissen zullen dienen en dat de groei van mosselen en planten door het gebruik van speciaal beton wordt gestimuleerd. Zo draagt de ondergrondse fietsenstalling tevens bij aan het welzijn van de onderwaterwereld van het IJ.

De drijvende fietspontons achter het station zijn inmiddels verdwenen. Amsterdam krijgt er een mooi stukje skyline bij, achter het Centraal Station, met een hoofdstadwaardige en moderne uitstraling.

Peter van Westendorp

Directeur Strukton Immersion Projects


+31 (0)30 248 6911